Denk vooruit! Bereid jezelf voor op een noodsituatie

We leven in vrijheid en veiligheid. Maar er zijn bedreigingen die onze veiligheid in gevaar brengen. Op verschillende plekken in de wereld is het al onveilig. Ook dichtbij, denk aan de oorlog in Oekraïne.

Het is geen oorlog in Nederland, maar ook geen vrede. Andere landen proberen invloed uit te oefenen op ons land. Bijvoorbeeld via internet, door het verspreiden van nepnieuws. Maar ook door belangrijke systemen aan te vallen. Ze verzamelen op dit moment al informatie over onze stroomkabels, internetverbindingen en gasleidingen, zodat ze die kunnen beschadigen.

Ook bedreigingen door extreem weer komen vaker voor, zoals langdurige hitte, overstromingen en zware regenval.

Door al deze gevaren kunnen we te maken krijgen met noodsituaties. Daarom is het belangrijk dat we ons goed voorbereiden. Juist nu. Niet omdat we bang zijn, maar om samen sterk te staan.

Als in heel Nederland de systemen uitvallen, gaat niet alles op hetzelfde moment weer aan. Er is dan nog veel onduidelijk en hulpdiensten kunnen niet overal op hetzelfde moment zijn. Daarom is het belangrijk dat jij zelf ook goed voorbereid bent.

Een noodsituatie kan natuurlijk langer duren dan 72 uur. Maar in die tijd kan de overheid hulp beter organiseren en actuele informatie verspreiden.

In drie stappen kan jij je voorbereiden op een noodsituatie. Net als steeds meer mensen in Nederland die actie ondernemen. Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Het is wel belangrijk dat je nu begint. Wat jij vandaag doet, maakt ons morgen sterker.

Stap 1: Maak een noodpakket
Met een noodpakket ben je goed voorbereid om thuis de eerste 72 uur van een noodsituatie vol te houden. Een noodpakket samenstellen is makkelijker dan je denkt. Veel spullen heb je waarschijnlijk al in huis: flessen water, houdbaar eten, een zaklamp met batterijen, een powerbank, een klein EHBO-setje, contant geld, een deken. Kijk goed naar je eigen situatie en wat jij zelf nog extra nodig hebt. Denk aan babyvoeding of medicijnen.

Stap 2: Maak een noodplan
Een noodsituatie komt vaak onverwachts. En het is moeilijk te voorspellen hoe de situatie verloopt. Daarom is het fijn als je vooraf duidelijke afspraken maakt met de mensen om je heen. Dat kan met een noodplan. Daarin schrijf je bijvoorbeeld op hoe je elkaar kan bereiken of ontmoeten en wie extra hulp nodig heeft.

Stap 3: Praat met elkaar en help elkaar
Mensen kunnen onzeker zijn of bezorgd raken over een mogelijke noodsituatie. Of iemand heeft hulp nodig om zich voor te bereiden. Door met elkaar te praten, hoor je hoe anderen ermee omgaan en kun je elkaar helpen. Misschien heeft iemand nog helemaal niet nagedacht over wat te doen en kun jij diegene op weg helpen. Of misschien weet jij niet waar je moet beginnen en helpt het als iemand meedenkt.

In een noodsituatie kunnen dagelijkse voorzieningen niet meer beschikbaar zijn. Denk aan stroom, water en volle schappen in winkels.

Uitval van dagelijkse voorzieningen kan meerdere oorzaken hebben. Bijvoorbeeld door overstromingen, natuurbranden, extreem weer, cyberaanvallen, spionage of sabotage. In extreme situaties kun je zomaar enkele dagen zonder komen te zitten, en kan de juiste hulp langer op zich laten wachten.

Je kunt je voorbereiden door bijvoorbeeld een noodpakket samen te stellen. Met een noodpakket ben je de eerste 72 uur na een ramp of noodsituaties goed voorbereid. Een noodpakket samenstellen is makkelijker dan je denkt. De meeste spullen heb je waarschijnlijk al in huis. Kijk op www.denkvooruit.nl wat er allemaal in een noodpakket zit. Denk aan genoeg water (4 à 5 liter p.p., genoeg eten, radio, zaklamp, kaarsen etc.)

Zorg er ook voor dat je wat contant geld achter de hand hebt. Hoeveel? Advies voor een noodpakket voor de eerste 72 uur na een ramp of noodsituatie is: 70 euro voor een volwassene en 30 euro voor een kind. Handig is om verschillende biljetten en munten te hebben. Zo kan je zoveel mogelijk gepast betalen. Het is niet nodig om nu onmiddellijk contant geld in huis halen. Leg de komende maanden steeds wat contant geld opzij voor jouw noodpakket.

Het is ook goed om er met mensen in je omgeving over te praten. Zodat je weet wat je voor anderen kan betekenen in die 72 uur. Daarin maak je met elkaar afspraken. Bijvoorbeeld over hoe je elkaar kan bereiken of ontmoeten en wie extra hulp nodig heeft.

De overheid verstrekt geen noodpakketten op voorhand. Momenteel wordt bekeken wat er aanvullend nodig is om kwetsbare (groepen) mensen beter te ondersteunen in het geval van een dreiging, ramp of incident. Uitgangspunt is dat een vangnet voor hen makkelijk vindbaar moet zijn, dichtbij huis en toegankelijk. Maatschappelijke organisaties kunnen hierin een cruciale rol spelen.

Ja, je kunt ervoor kiezen om samen met jouw buren een noodpakket samen te stellen. Maar het is belangrijk om zelf ook de belangrijkste zaken in huis te hebben (bijvoorbeeld genoeg water en eten). Door samen met je buren een noodpakket te maken, help je elkaar bij het voorbereiden op een crisis. Samen voorbereiden versterkt de band in de buurt en maakt dat je elkaar sneller kunt helpen als dat nodig is.

Je kunt zelf een noodpakket samenstellen met lang houdbare producten die jij lekker vindt. Denk aan water, houdbare melk, havermout, pinda’s, pasta of rijst en ingeblikte groente, fruit, bonen en vis. Om het eten op smaak te brengen, kan je specerijen toevoegen die je nog in je keukenkast hebt staan.

Het Voedingscentrum heeft op hun website een uitgebreide boodschappenlijst staan en doen suggesties om tijdens een situatie van drie dagen zonder stroom toch een gevarieerd menu samen te stellen. Moet ik een noodpakket met eten en drinken in huis hebben? | Voedingscentrum Of kijk bekijk het meest rampzalige kookboek.

In een noodplan staan duidelijke afspraken die je gemaakt hebt met mensen om je heen over wat jullie doen in een noodsituatie. Bijvoorbeeld waar je elkaar ontmoet of wie extra hulp nodig heeft.

Op www.denkvooruit.nl/noodplan vind je een uitgebreid noodplan. Deze kun je samen met je huishouden uitprinten en invullen.

Als je het moeilijk vind om een noodplan te maken, dan kan je hulp vragen aan je omgeving. Je kunt het noodplan ook samen invullen. Bijvoorbeeld met je partner, je vrienden of met je buren. Momenteel bekijkt de overheid wat er aanvullend nodig is om kwetsbare (groepen) mensen beter te ondersteunen in het geval van een dreiging, ramp of incident. Uitganspunt is dat een vangnet voor hen makkelijk vindbaar moet zijn, dicht bij huis en toegankelijk. Maatschappelijke organisaties kunnen hierin een cruciale rol spelen.

Mensen kunnen onzeker zijn of bezorgd raken over een mogelijke noodsituatie, wat de oorzaak daarvan ook is. Door met elkaar te praten, hoor je hoe anderen ermee omgaan en kun je elkaar helpen. Misschien heeft iemand nog helemaal niet nagedacht over wat te doen en kun jij diegene op weg helpen. Of misschien weet jij zelf niet waar je moet beginnen en helpt het als iemand met je meedenkt.

Het gesprek starten over hoe voor te bereiden op een noodsituatie kan lastig zijn. Dat begrijpen we. Toch zijn er meer mensen bezig met voorbereiden dan je denkt. Ga bijvoorbeeld eens in gesprek met familie of buren. Of spreek erover met je huisarts, thuiszorg of leraar.

Uit de risico- en crisisbarometer van de NCTV blijkt dat steeds meer mensen zich voorbereiden op een noodsituatie. Maar dat zijn er nog niet genoeg. Het kan dus dat je dit in je omgeving nog niet ziet. Daarom heeft de overheid een publiekscampagne gestart om mensen op te roepen zich voor te bereiden op noodsituaties. Jij kan vandaag al beginnen door het samenstellen van je noodpakket, het maken van een noodplan en door erover te praten met je omgeving. Op www.denkvooruit.nl vind je meer informatie over hoe je je kunt voorbereiden.

Er is een stapeling van dreigingen en uitdagingen voor de nationale veiligheid van Nederland. Deze zien onder meer toe op dreigingsthema’s als hybride en militaire dreigingen, cyberdreigingen, extremisme en terrorisme, klimaat- en natuurrampen en infectieziekten.

De internationale veiligheidssituatie is de afgelopen jaren in hoog tempo verslechterd. De wereld is steeds openlijker in conflict. De huidige ontwikkelingen maken dat een gewapende confrontatie tussen Rusland en het Westen in de komende jaren en decennia tot de mogelijkheden behoort. We zien nu al dat Nederland doelwit is van hybride aanvallen, zoals cyberoperaties, spionage en sabotage. Fysieke en digitale sabotage kan leiden tot maatschappelijke ontwrichting, ontregeling van vitale infrastructuur, verstoringen van militaire operaties of voorbereidingen daarop en economische schade. Van alle cyberdreigingen heeft digitale sabotage in potentie de grootste impact op de Nederlandse samenleving. Onze veiligheid wordt ook bedreigd door bijvoorbeeld terrorisme. Er is in Nederland sprake van een substantiële terroristische dreiging. Dat betekent dat er een reële kans is dat een aanslag in Nederland zal plaatsvinden. Ook hebben Nederlandse overheidsorganisaties onverminderd grote zorgen over de snelle online radicalisering van met name jongeren in rechts-terroristische online netwerken.

Ook op het gebied van klimaat- en natuurrampen zijn er risico’s. Hogere temperaturen en veranderende weerpatronen vertalen zich naar verwachting vaker naar meer extreem weer, zoals extreme hitte, droogte en neerslag. Door klimaatverandering is er een groter risico op natuurbranden en overstromingen.

Voor meer informatie zie de Rijksbrede Risicoanalyse, de Trendanalyse Nationale Veiligheid, het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland van juni 2025, het Dreigingsbeeld Statelijke Actoren 2025 en het Dreigingsbeeld Militaire en hybride dreigingen.

Vrede en veiligheid zijn helaas niet langer vanzelfsprekend. Nu al is Nederland doelwit van cyberaanvallen, spionage, desinformatie en sabotage. Landen als Rusland en China testen zo onze alertheid. We leven niet in oorlog, maar ook niet in vrede. We zitten in een zogeheten grijze zone.

We bereiden ons voor op het ergste scenario. Een mogelijke oorlog willen we voorkomen. Daarom wordt er flink geïnvesteerd in Defensie, in de krijgsmacht. We werken aan een weerbare samenleving: een samenleving die tegen een stootje kan. Een samenleving die blijft doordraaien wanneer stroom of internet uitvalt. De combinatie van een weerbare samenleving en een sterke krijgsmacht kan de vijand afschrikken. En als Nederland toch wordt geraakt door een aanval of crisis, dan helpt een goede voorbereiding nu om straks de schade te beperken.

In het geval dat de NAVO wordt aangevallen, is de verwachting niet dat het gevecht in Nederland plaats zal vinden. Dit zal eerder aan de oostgrens zijn. Nederland heeft tijdens een gevecht wel een belangrijke rol als doorvoerland: zoals voor militair transport van geallieerde troepen. Wel is het mogelijk dat Nederland te maken krijgt met ander soort dreigingen, zoals cyberaanvallen, desinformatie, spionage en sabotage.

Bij een acute crisissituatie werken hulpdiensten en gemeenten samen om mensen die in directe nood zijn te helpen. Maar tijdens een grote ramp of crisis zijn alle hulpdiensten zwaarbelast en kunnen ze niet overal tegelijk zijn. Daarom is het belangrijk dat mensen voor zichzelf en elkaar kunnen zorgen.

De kans op een noodsituatie of betrokkenheid bij een oorlog neemt toe. Het is niet de vraag of, maar wanneer er iets gebeurt in Nederland. Er zijn gevaren voor onze veiligheid. Denk aan een digitale aanval van belangrijke systemen of een grote stroomstoring. Maar ook de gevolgen van extreem weer. Zoals een overstroming of langdurige hitte. Als in heel Nederland de systemen uitvallen, kunnen hulpdiensten niet overal tegelijk zijn. Daarom is het belangrijk dat je zelf ook goed voorbereid bent.

De ministeries bekijken welke sectoren van essentieel belang zijn en onderzoekt welke stappen gezet moeten worden om hun weerbaarheid te versterken. Dit zijn de sectoren energie, logistiek en transport, telecommunicatie, voedsel- en drinkwatervoorziening, kennisinstellingen en gezondheidszorg.

De veiligheidsregio informeert inwoners, zorgt dat je weet wat je moet doen bij een noodsituatie en dat de hulp goed wordt geregeld. Ze maken plannen, organiseren oefeningen en zorgen dat gemeenten, brandweer, politie, geneeskundige diensten en andere partners goed samenwerken.

Dit verschilt per gemeente. Op de website van jouw veiligheidsregio kan je het regionaal risicoprofiel vinden. Daar vind je meer informatie over welke risico's er in jouw regio gelden.

Het is mogelijk om je in te zetten bij noodsituaties via het Rode Kruis als vrijwilliger. Er zijn verschillende vormen van vrijwilliger zijn, waarbij Ready2Help de meest laagdrempelige is. Je wordt alleen opgeroepen als er daadwerkelijk hulp nodig is in jouw regio.

De inzet is flexibel en daardoor zonder langdurige verplichting. Je hoeft geen vrijwilligersovereenkomst te tekenen en je krijgt ter plekke een korte instructie. Tijdens de inzet is er altijd iemand van het Rode Kruis aanwezig.

Meer informatie hierover is te vinden op de website van het Rode Kruis.

Vraagbeantwoording van Rijksoverheid via 1400.

Het is raadzaam om spaarzaam met de accu van je rolstoel om te gaan, zodat deze zo lang mogelijk meegaat. Als je niet weet hoe je dat het beste kunt doen, kan je daarvoor contact opnemen met je leverancier. Bespreek daarnaast met jouw (zorg)netwerk wat je nodig hebt in het geval van stroomuitval, zodat zij je waar nodig (extra) ondersteuning kunnen bieden.

Op de website www.denkvooruit.nl is een toegankelijke versie van het informatieboekje beschikbaar. Deze is ook leesbaar met voorleessoftware. Daarnaast is de informatie uit het informatieboekje ook op de website www.denkvooruit.nl terug te vinden.

Mensen kunnen allereerst contact opnemen met de leverancier van hun medische hulpmiddelen om waar mogelijk afspraken te maken hierover. Daarnaast wordt geadviseerd om met je omgeving in gesprek te gaan en afspraken te maken over wie wat doet als er bijvoorbeeld stroomuitval is.

Zelfredzaamheid, ook in geval van incidenten en kortdurende crises, is een belangrijke voorwaarde voor het weerbaarder maken van de samenleving. Daar hoort bijvoorbeeld bij dat mensen de verantwoordelijkheid hebben om na te gaan in welke situaties hulp nodig is. En ook om samen met de omgeving, zoals familie, kennissen of buren, afspraken te maken over wat te doen bij incidenten, zoals stroomuitval, uitval van telefoon of internet, of wateroverlast.

De mogelijkheden worden verkend om mensen die voor gebruik van kritische medische hulpmiddelen afhankelijk zijn van stroomvoorziening, toegang te geven tot centrale locaties die beschikken over noodstroom wanneer er sprake is van grootschalige en langdurige stroomuitval. Deze verkenning doen we om vervolgens een plan van aanpak te kunnen opstellen voor het scenario van langdurige stroomuitval, zoals we recent in Spanje hebben gezien. Dit plan is bedoeld voor zelfstandig thuiswonenden die bij het gebruikmaken van medische hulpmiddelen afhankelijk zijn van een stroomvoorziening.

Wij begrijpen dat het lastig kan zijn om hulp te vragen. Gemeenten en maatschappelijke organisaties zijn er om te helpen. Een klein begin kan al helpen, bijvoorbeeld door je aan te melden bij een buurtinitiatief, vrijwilligersorganisatie of door contact op te nemen met het lokale wijkteam.

Het is goed om met je kind in gesprek te gaan over noodsituaties. Doe dit op een geruststellende manier, zonder de realiteit te verzwijgen.

· Luister naar de zorgen van je kind. Vraag bijvoorbeeld: “Wat maakt je precies bang als je denkt aan een noodgeval?”

· Houd het simpel en aangepast aan hun leeftijd. Zeg bijvoorbeeld: “Een noodsituatie wil niemand meemaken. Maar als het toch gebeurt is het juist goed om ons erop op voor te bereiden, zodat we precies weten wat we moeten doen.”

· Leg de nadruk op voorbereiden.

· Speel of oefen op een speelse manier. Bijvoorbeeld: “Zullen we eens oefenen wat we doen als de stroom uitvalt?”

· Beperk blootstelling aan angstaanjagende beelden op YouTube of het nieuws.

· Laat zien dat jij kalm blijft.

Het is goed om met je kind het noodplan op te stellen, want het is een goede aanleiding om het gesprek over voorbereiden op noodsituaties te voeren. Doe het op een geruststellende manier, zonder de realiteit te verzwijgen.

· Houd het simpel en aangepast aan hun leeftijd. Zeg bijvoorbeeld: “Een noodsituatie wil niemand meemaken. Maar als het toch gebeurt is het juist goed om ons erop op voor te bereiden, zodat we precies weten wat we moeten doen.”

· Leg de nadruk op het voorbereiden, niet op de noodsituatie zelf.

· Speel of oefen op een speelse manier. Bijvoorbeeld: “Zullen we eens oefenen wat we doen als de stroom uitvalt?”

· Beperk blootstelling aan angstaanjagende beelden op YouTube of het nieuws.

· Laat zien dat jij kalm blijft en het fijn vindt om samen voor te bereiden.

Het informatieboekje is in verschillende talen te vinden op denkvooruit.nl en workinnl.nl

Als Ready2Helper kun je o.a. ingezet worden voor:

· logistieke ondersteuning (zoals bedden opzetten);

· distributie van voedsel of hygiënepakketten;

· begeleiding van bezoekers in zorginstellingen;

· fysieke inzet, zoals het leggen van zandzakken bij een kwetsbare dijk.

De inzet is altijd onder begeleiding van een teamleider en afgestemd op jouw beschikbaarheid en vaardigheden.

Op de website van www.diereninrampen.nl staat precies omschreven wat er nodig is voor het noodpakket voor je huisdier. Denk aan water en voeding.

Gemeenten onderzoeken samen met de veiligheidsregio's waar en hoe de noodsteunpunten zullen worden ingericht. Hierbij wordt in ieder geval ingezet op het bieden van informatie aan inwoners. Het kan per gemeente verschillen of er al noodsteunpunten zijn en of inwoners er terecht kunnen voor aanvullende ondersteuning. Het stapsgewijs ontwikkelen van een landelijk netwerk van noodsteunpunten heeft tijd nodig. Om te komen tot een goede basis, moet er eerst worden onderzocht en geëxperimenteerd met wat een noodsteunpunt wel en niet doet. Houd daarom de website van jouw gemeente in de gaten. Op de website van je gemeente vind je de laatste informatie over de noodsteunpunten en andere activiteiten.

Je kan terecht bij bestaande en reguliere voorzieningen. Ook blijven de hulpdiensten bereikbaar. Daarnaast kan je informatie vinden via denkvooruit.nl en de website van jouw gemeente.

Tijdens een crisis zoals een langdurige uitval van elektriciteit en telecommunicatie kunt u naar een noodsteunpunt om belangrijke informatie te ontvangen. Er wordt het komende jaar onderzocht of noodsteunpunten ook aanvullende ondersteuning kunnen bieden.

Bekijk in je eigen huishouden en omgeving wat er afhankelijk is van elektriciteit. Bedenk van te voren wat de problemen kunnen zijn als de stroomstoring lang duurt. Stel een noodpakket samen. Denk hierbij aan drinkwater, eten dat lang houdbaar is, een zaklamp, een radio op batterijen en een opgeladen powerbank (draagbare batterij om je telefoon op te laden) zodat je je mobiele telefoon kunt opladen.

Bedenk vooraf wat er misgaat als internet of telefonie langere tijd uitvalt en wat jij dan nodig hebt. Schrijf belangrijke inloggegevens, adressen en telefoonnummers op en bewaar die veilig. Maak offline reservekopieën van je belangrijkste bestanden en houd slimme apparaten up-to-date. En zorg dat je een noodradio hebt die op batterijen, zonne-energie of met een zwengel werkt. Zo blijf je op de hoogte als digitale communicatie wegvalt.